XIX К. НАКШИБАНДИЯ ТАРИКАТЫНЫН ШЕЙХИ САЛАХИДДИН ИБНИ МАВЛААНА СИРАЖИДДИН ОШИ
Ачкыч сөздөр:
Накшибандия тарикаты, тасаввуф, Хувайда, Салахиддин Эшен, Сакып, Ош, СармазарАннотация
Ислам тарыхында тасаввуф илими өзгөчө орунду ээлейт. Өзгөчө Орто Азия географиясында исламдын жайылышына жана кабыл алынышына Тасаввуф өкүлдөрүнүн (Олуя, Шейх, Муршид, Пир, Эшан) чоң таасири болгон. Борбор Азия аймагында пайдубалы түптөлгөн Кубравия, Сухравия, Яссавия жана Накшибандия тарикаттары аймактын исламдашуусуна катализатор болду. Бул тарикаттар диний маселеге гана эмес, аймактын жарандык маданий аймагына да чоң таасирин тийгизген. Айрыкча, Накши-Мужаддидия мектеби акыркы мезгилдерге чейин бар болуп, өзүнүн таасирин жана ишмердүүлүгүн кеңейтүүнү уланткан. Бул макалада Накши-Мужаддидия тарикатынын акыркы шейхтеринен болгон, Оштук Салахиддин Эшендин өмүрү, чыгармачылыгы жана ишмердүүлүгү тууралуу кыскача маалымат берилет.
Шилтемелер
Т. Жалилов, Нафосат оламида, Тошкент: Ғафур Ғулом номидаги Адабиёт ва санъат нашриёти, 1974. Гўзаллик оламида, Ғафур Ғулом номидаги Адабиёт ва санъат нашриёти, 1979. Ўзбек шоиралари, Тошкент: Ғафур Ғулом номидаги Адабиёт ва санъат нашриёти, 1970. Бону, Тошкент: Ёш гвардия нашриёти, 1963.
И. Остонақулов, Авлиёлар султони, Туронлик валийлар, Тошкент: Янги аср авлоди, 2004.
Хувайдо, Китаб Ишан Хувайдо Чимёни, нашр этувчи: Салахиддин Эшон, Ташкент: Типо-Литогр. В.М. Ильин, 1906.
N. Tosun, Orta Asya Evliyasından Salahaddin Sakib bin Sirasüddin//Yüzakı Dergisi, Yıl: 5, Sayı: 54, Ağustos 2009.
Салахиддин Сакып, Диван.
Н. Абдулаҳатов, Фарғона туманы тарихи асотирлар, лавҳалар, изланишлар, Фарғона: Фарғона нашриёти, 2013.
M. Moidinova, Sâkib Salahaddîn’in Divâni ve Tasavvufî Görüşleri, Uludağ Üniversitesi Temel Islam Bilimleri Anabilim Dali Tasavvuf Bilim Dali (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi) Bursa, 2018.
П. Қайюмов, Тазкираи Қаюмий, Тошкент: ЎзРФА Қўлёзмалар институти таҳририй нашриёти бўлими, 1998.
Дин тарихи давлат музейи тўплами китоб-альбоми, «Ўзбекистон маданий мероси» муаллифлик туркуми/Ф.Ф. Абдухоликов, Э.В. Ртвеладзе, Е.А. Терюкова, И.А. Османова, В.А. Димшиц, Э.Ф. Гюль, П. В. Федотов//Тошкент: «Zamon-Press-Info Nashriyot Uyi» МЧЖ, Тошкент, 2020.
Silsiletü’z-Zeheb Silsile-i Sâdât-ı Nakşibendiyye, Hazırlayan: Fazilet Neşriyat Araştırma Heyeti, İstanbul: Fazilet Neşriyat, 2017.
N. Tosun, Selâhaddin Sâkıb, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (DİA), EK-Türkistan Dervişlerinden Yadigâr Orta Asya Türkçesiyle Yazılmış Tasavvufi Eserler, İstanbul: İnsan Yayınları, 2011. Kırgızistan Tarih ve Kültüründe Tasavvuf//Tasavvuf İlmi ve Araştırma Dergisi, Yıl: 16 [Temmuz-Aralık 2015] Sayı: 36.
Аюп Каари Яркенди, Манбаъул-Асрар, Яркенд, 1356.
H.K. Alpman, Seyyid Yakup Han ve Şeceresi//Yeni Tarih Dünyası Dergisi, Yıl: 1, Cilt: 2, Sayı: 17, Mayıs 1954.
В.А. Парфентьев, Селение Вуадиль (статистический очерк) // Ежегодник Ферганской области. Т. 3. Нов. Маргелан, 1904.
Т. Кененсариев, I Курманжан Датканын феномени, II Курманжан датканын коомдук жана саясий ишмердиги, III Курманжандын көз жашы//ОшМУ жарчысы, №1, 2012.
D. Hamroeva, Şeyh Selahuddin Sâkıb ve Sultan II. Abdülhamit//Uluslararası Çankırı’nın Manevî Mimarları Sempozyumu, Çankırı: Yenigün Basın Yayın Matbaacılık, 2017.
Thierry Zarcone, XX. Yüzy Doğu Türkistan’ında Sûfî Silsileleri ve Evliya Sevgisi, trc. Ekin Keskin//Türkler, C. XX, Ankara: Yeni Türkiye Yayınları, 2002.
Н. Абдулаҳадов, Сармазор зиёратгоҳи, Тошкент: Bayoz нашриёти, 2014.
