МИГРАЦИЯЛЫК ПРОЦЕССТЕР КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНДА ЭТНОУЛУТТУК ИДЕНТТҮҮЛҮКТҮ КАЛЫПТАНДЫРУУНУН ФАКТОРУ КАТАРЫ
Ачкыч сөздөр:
миграционные процессы; этнонациональная идентичность; внутренняя миграция; внешняя миграция; этнодемографическая структура; межэтнические отношения; Кыргызская РеспубликаАннотация
Макалада Кыргыз Республикасындагы миграциялык процесстер постсоветтик өзгөрүүлөрдүн жана заманбап ааламдашуу шарттарында этноулуттук өздүктү калыптандыруунун жана трансформациялоонун негизги факторлорунун бири катары каралат. Кыргыз Республикасынын Улуттук статистика комитетинин маалыматтарынын, эл аралык уюмдардын (БУУ, МОМ) расмий маалыматтарын, ошондой эле ата мекендик жана чет элдик изилдөөчүлөрдүн эмгектерин анализдөөнүн негизинде ички жана тышкы миграциянын тенденциялары, алардын коомдун этнодемографиялык түзүмүнө тийгизүүчү таасирлери аныкталат. Миграциялык процесстердин өлкөнүн социалдык-маданий, экономикалык жана саясий өнүгүүсүнө тийгизип жаткан кедергилерине, анын ичинде, этностор аралык өз ара аракеттенишүү, этномаданий өзгөчөлүктү сактоо, мигранттардын кабыл алынуучу коомдун шарттарына ыкчам интеграциялануусун камсыз кылуу маселелерине өзгөчө көңүл бурулат. Системдүү, структуралык-функционалдык жана салыштырма талдоо ыкмалары, статистикалык жана институционалдык ыкмалардын элементтерин багыттуу колдонуу, изилдөөнүн өзөгүн түзөт. Анын илимий жаңылыгы – миграциялык процесстерди социалдык-экономикалык көрүнүш катары гана эмес, бүгүнкү Кыргыз Республикасында этноулуттук өздүктү калыптандыруунун маанилүү факторлорунун бири катары комплекстүү негизде талдоодо жатат.
Шилтемелер
Борбодоев Ж.М. О некоторых ценностных основах этнонациональной идентичности в контексте этнополитики в кыргызстанском обществе. Монографический сборник “Этнополитические процессы в современном Кыргызстане”. НАН КР. Б., 2021. – С. 75-95.
Национальный статистический комитет Кыргызской Республики. Миграция населения Кыргызской Республики: статистический сборник (по данным переписи населения 2022 г.). - Бишкек: Нацстатком КР, 2024. - URL: https://www.stat.gov.kg/media/publicationarchive/d029839d-b662-42f1-bf1a-3eaa751331d6.pdf (дата обращения: 25.11.2025).
National Statistical Committee of the Kyrgyz Republic. Migration inflow and outflow data (open data). - URL: https://stat.gov.kg/en/opendata/category/5362/ (дата обращения: 28.11.2025).
International Organization for Migration (IOM). Migration Situation Report: Kyrgyz Republic (January–December 2024). - Bishkek : IOM, 2025. - URL: https://kyrgyzstan.iom.int/sites/g/files/tmzbdl1321/files/documents/2025-06/07.-migration-situation-report_2024.pdf (дата обращения: 04.12.2025).
International Organization for Migration (IOM). Отчёт о миграционной ситуации в Кыргызской Республике за 2024 год (рус.). - Бишкек, 2025. - URL: https://kyrgyzstan.iom.int/sites/g/files/tmzbdl1321/files/documents/2025-08/01.-migration-situation-report_2024_rus_final.pdf (дата обращения: 08.01.2026).
United Nations. Common Country Analysis: Kyrgyz Republic (Update 2023). - New York, 2023. — URL: https://kyrgyzstan.un.org/en/download/157107/264791 (дата обращения: 09.01.2026).
Тышкевич А. И. Миграционные процессы в Кыргызстане как фактор социальной интеграции // Современные научные исследования и инновации. - 2022. - № 11. - URL: https://vaael.ru/ru/article/view?id=2541 (дата обращения: 10.01.2026).
Макыева С. Т. Образовательная миграция в Кыргызской Республике: особенности и перспективы // Вестник ОшГУ. Экономика, №2 (5) / 2024. - URL: https://cyberleninka.ru/article/n/kyrgyzstandagy-bilim-ber-migratsiyasy-zg-ch-l-kt-r-zhana-kelechegi (дата обращения: 11.01.2026).
Омаров Н. Этническая ситуация и миграционные процессы в постсоветском Кыргызстане // «Этнографическое обозрение» М., 2005 г., № 3, с. 74–81. - URL: https://cyberleninka.ru/article/n/etnicheskaya-situatsiya-i-migratsionnye-protsessy-v-postsovetskom-kirgizstane (дата обращения: 15.01.2026).
Нуралиев Н.А. Миграционные трансформации в Кыргызстане: тенденции, причины и последствия // Известия Национальной академии наук Кыргызской Республики. - Бишкек, - 2025. - № 4, с. 232-238
Нуралиев Н.А. Миграционные процессы в Кыргызской Республике: вызовы и возможности в контексте устойчивого развития // Вестник АГУП КР. - 2023. - № 32. - С. 113–120.
Friedrich-Ebert-Stiftung. Europe as a New Vector for Kyrgyz Migrants: Trends and Implications. - Bishkek, 2024. - URL:https://kyrgyzstan.fes.de/fileadmin/user_upload/EN_europe_as_a_new_direction_compressed.pdf (дата обращения: 18.01.2026).
Акылбеков Т. А. Миграционные процессы в общественном развитии Кыргызстана // Социально-экономические и гуманитарные исследования. - 2019. - URL: https://cyberleninka.ru/article/n/migratsionnye-protsessy-v-obschestvennom-razvitii-kyrgyzstana (дата обращения: 19.01.2026).
Temirbek uulu I. Integration Issues of Ethnic Kyrgyz in Kyrgyzstan: The Example of Kyrgyz Who Moved from Tajikistan. - Pluralism Research Paper, 2018. - URL: https://www.pluralism.ca/wp-content/uploads/2018/04/Termirbek-uulu-ideat-English-Apr2018-FINAL.pdf (дата обращения: 22.01.2026).
From Tsarist Rule to Independence: The Transformation of Ethnic Identities in Kyrgyzstan// Qeios. - 2025. - URL: https://www.qeios.com/read/YDHQAP (дата обращения: 20.01.2026).
Naralieva D. Analysis of the Legal Aspects of Traditional Kyrgyz Society, Multiculturalism and Ethnic Communities in Kyrgyzstan // International Journal on Culture, History, and Religion. - 2025. - URL: https://ijchr.net/journal/article/download/200/145 (дата обращения: 23.01.2026).
