НЬЮКАСЛ ООРУСУНА КАРШЫ ИНАКТИВАЦИЯЛАНГАН ВАКЦИНАЛАРДЫ КОЛДОНУУДА ВАКЦИНАДАН КИЙИНКИ ИММУНИТЕТТИН УЗАКТЫГЫН БААЛОО
Ачкыч сөздөр:
вирус болезни Ньюкасла, продолжительность, вакцина, иммуногенность, адъювантАннотация
Бул макалада вирустун ар кандай штаммдарына негизделген инактивацияланган Ньюкасл оорусуна каршы вакциналардан келип чыккан эмдөөдөн кийинки иммунитеттин узактыгын салыштырып баалоонун натыйжалары келтирилген. Ла Сота штаммы кыска мөөнөттүү иммундук жоопту жаратат, ал эми H штамы узакка созулган коргоону пайда кылды. Гуморалдык иммунитеттин эң узак мөөнөтү (20–22 жумага чейин) ПМВ-1/курица/Астана/49/98 штаммынын негизиндеги вакцинада байкалган. Montanide ISA 70 жана ISA 78 майлуу адъюванттарын колдонуу иммундук реакцияны күчөтүп, узартты. Бул маалыматтар Ньюкасл оорусуна каршы узакка созулган коргоочу таасири бар вакциналарды жасалууда жергиликтүү вирус изоляттарын жана заманбап адъюванттарды колдонуунун натыйжалуулугун ырастайт.
Шилтемелер
Alexander D.J. Newcastle disease and other avian paramyxoviruses // Revue scientifique ettechnique (International Office of Epizootics). — 2000. — Vol. 19, № 2. — P. 443–462. https://doi.org/10.20506/rst.19.2.1231
Всемирная организация здравоохранения животных (WOAH). Newcastle disease reported in France https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/vetr.00100075/full
Всемирная организация здравоохранения животных (WOAH). FWP confirms pigeon paramyxovirus outbreaks in Missoula and Ravalli counties https://www.montanaoutdoor.com/2025/03/fwp-confirms-pigeon-paramyxovirus-outbreaks-in-missoula-and-ravalli-counties/
Всемирная организация здравоохранения животных (WOAH). Newcastle disease: the outbreak in Poland intensifies https://zootecnicainternational.com/featured/newcastle-disease-the-outbreak-in-poland-intensifies/
Zikibayeva K.B., Svanbayev A.A., Akhmetsadykov N.N., Kudaibergenova K.N., Akhmetsadykova S.N., Nurolda E.N., Kydyrmanov A.I. Epidemiological investigation of poultry infectious in Kazakhstan (2021–2024) // Frontiers in Veterinary Science. — 2024. — Vol. 11. — Article 1520606. https://doi.org/10.3389/fvets.2024.1520606
Kopochenya M., Astemirov B., Ivanova K., Naizabayeva D., Zhigailov A. Newcastle Disease Virus VII.2 First Record in Kazakhstan // American Journal of Animal and Veterinary Sciences. — 2024. —Vol. 19, № 3. — P. 290–298. https://doi.org/10.3844/ajavsp.2024.290.298
Shi B., Yang G., Xiao Y., Qian K., Shao H., Xu M., Qin A. Long-Term Protection against Virulent Newcastle Disease Virus (NDV) in Chickens Immunized with a Single Dose of Recombinant Turkey Herpesvirus Expressing NDV F Protein // Vaccines. — 2024. — Vol. 12, № 6. — Article 604. https://doi.org/10.3390/vaccines12060604
Haque M.A., Haque M.E., Parvin M.K., Kamal M.M., Islam T.R., Sadekuzzaman M., Islam M.A., Khatun M.M., Hossain M.T., Uddin M.A., Nahar S.S., Khasruzzaman A.K.M., Islam M.A. Determination of immunogenicity of an inactivated ND-vaccine developed experimentally with Newcastle disease virus (Genotype VII.2) local isolates of Bangladesh // Frontiers in Immunology. — 2024. — Vol. 15. — Article 1482314. https://doi.org/10.3389/fimmu.2024.1482314
Jing Z., Huiming Y., Hongjun X., Ma Z., Zhang G. Efficacy of an inactivated bivalent vaccine against the prevalent strains of Newcastle disease and H9N2 avian influenza // National Library of Medicine (предположительный журнал). — 2017. — Vol. 14. — P. 56-64.
Akmyrzayev N., Ryskeldinova S., Mailybayeva A., Kozhamkulov Y., Sagymbayeva A., Myrzakhmetov Y., Burashev Y., Kozhabergenov N., Usserbayev B., Assanzhanova N. Phylogenetic analysis of a Newcastle disease virus strain isolated from domestic poultry and its potential for vaccine development in the Republic of Kazakhstan // Vaccines. – 2025. – Vol. 13, No. 5. – P. 440-452. https://doi.org/10.3390/vaccines13050440
Akmyrzayev N.Zh., Assanzhanova N.N., Kydyrbayev Zh.K., Ryskeldinova Sh.Zh., Zhunushov A.T., Kozhamkulov Y.M., Mailybayeva A.M., Sagymbayeva A.M., Myrzakhmetov Y.T. Safety and immunogenic efficacy of inactivated monovalent vaccines against Newcastle disease in the Republic of Kazakhstan // Bulletin of Experimental Biology and Medicine. — 2025. — Vol. 178, № 6. — P. 739–743. https://doi.org/10.1007/s10517-025-06408-9
Reed L.J., & Muench H.A simple method of estimating fifty percent endpoints // American Journal of Hygiene. — 1938. — Vol. 27. — P. 493–497.
Методические указания по определению уровня антител к вирусу Ньюкаслской болезни в реакции торможения гемагглютинации (РТГА) // Болезни птиц. — 1997. — № 13. — С.448–453.
Miller P.J., & Koch G. Newcastle Disease // D.E. Swayne, Diseases of Poultry. — 2013. — №13.– Р 89-107. Wiley-Blackwell. https://doi.org/10.1002/9781119421481.ch3
Kapczynski D.R., Afonso C.L., & Miller P.J. Immune responses of poultry to Newcastle disease virus // Developmental & Comparative Immunology. — 2013. — Vol. 41, № 3. — P. 447–453. https://doi.org/10.1016/j.dci.2013.04.012
Dimitrov K.M., Abolnik C., Afonso C.L., Albina E., Bahl J., Berg M., Briand F.X., Brown I.H., Choi K.S., Chvala I., Diel D.G., Durr P.A., Ferreira H.L., Fusaro A., Gil P., Goujgoulova G.V., Grund C., Hicks J.T., Joannis T.M., Torchetti M.K., Wong F.Y.K. Updated unified phylogenetic classification system and revised nomenclature for Newcastle disease virus // Infection, Genetics and Evolution: Journal of Molecular Epidemiology and Evolutionary Genetics in Infectious Diseases. — 2019. — Vol. 74. — Article 103917. — https://doi.org/10.1016/j.meegid.2019.103917
Hossain I., Subarna J.F., Kabiraj C.K., Begum J.A., Parvin R., Martins M., Diel D.G., Chowdhury E.H., Islam M.R., Nooruzzaman M.A booster with a genotype-matched inactivated Newcastle disease virus (NDV) vaccine candidate provides better protection against a virulent genotype XIII.2 virus //Vaccines. — 2023. — Vol. 11, № 5. — Article 1005. https://doi.org/10.3390/vaccines11051005
Jeon W.J., Lee E.K., Lee Y.J., Jeong O.M., Kim Y.J., Kwon J.H., Choi K.S. Protective efficacy of commercial inactivated Newcastle disease virus vaccines in chickens against a recent Korean epizootic strain // Journal of Veterinary Science. — 2008. — Vol. 9, № 3. — P. 295–300. https://doi.org/10.4142/jvs.2008.9.3.295
Aljumaili O.A., Bello M.B., Yeap S.K., Omar A.R., & Ideris A. Protective efficacy of inactivated Newcastle disease virus vaccines prepared in two different oil-based adjuvants // Onderstepoort Journal of Veterinary Research. — 2020. — Vol. 87, № 1. — P. 1–7. https://doi.org/10.4102/ojvr.v87i1.1865
Ananda Kumar B.S., Panickan S., Bindu S., Kumar V., Ramakrishnan S., Saxena S., Shrivastava S., & Dandapat S. Immunogenicity and protective efficacy of an inactivated Newcastle disease virus vaccine encapsulated in poly-(lactic-co-glycolic acid) nanoparticles // Poultry Science. — 2023. — Vol. 102, № 6. — Article 102679. https://doi.org/10.1016/j.psj.2023.102679