КАЗАКСТАНДАГЫ ВАКЦИНАЛАРДЫН САПАТЫН ЖОГОРУЛАТУУ ҮЧҮН КАНАТТУУ ЧАРБАЧЫЛЫГЫНДА А/H5 ПОДТИПИНДЕГИ ВИРУСУН ИНАКТИВАЦИЯЛОО ПРОЦЕССИН ОПТИМИЗАЦИЯЛОО

Авторлор

  • Яманова Е. С., Сазыкулова Г.Дж., Асанжанова Н.Н., Акмырзаев Н.Ж., Мырзахметов Е.Т., Сидихов Р. Б.

Ачкыч сөздөр:

вирус гриппа птиц, оптимизация, инактивация, антигенная активность, β-пропиолактон, формалин

Аннотация

Изилдөөдө формалин жана β-пропиолактон колдонуу менен химиялык инактивдөөнүн шарттарынын А/H5 канаттуу тумоо вирусуна тийгизген таасири салыштырылган. Изилдөөнүн максаты- вирустук суспензияны толук инактивдөөдөн өткөрүп, антигендик активдүүлүгүн сактоого шарт түзүү, формалиндин акыркы концентрациялары 0,05 % жана 0,1 %, ошондой эле β-пропиолактондун акыркы концентрациялары 0,025 % жана 0,05 % колдонуу менен аныктоо. Изилденген вирус штаммы үчүн оптималдуу шарттар төмөнкүчө болду: формалин 0,05 % - 16 саатта, температурасы 37 ± 0,5 °С жана β-пропиолактон 0,025 % - 4 саатта, температурасы 4 ± 0,5 °С. Изилдөө жүрүп жаткан канаттуулардагы экспериментте, оптималдуу шартта инактивделген вирус штаммы спецификалык антителолордун титрин жогорулаткандыгы белгиленди. Алынган маалыматтар боюнча вирус штаммдарынын инактиванттарга карата ар кандай сезгичтигин эске алуу менен инактивдөөнүн процессин оптималдаштырууга жана канаттуулардын тумоосуна каршы эффективдүү вакциналарды иштеп чыгууга мүмкүнчүлүк көрсөтөт.

Шилтемелер

Ашуров С. А., Рахимов А. Т. Грипп птиц. Вопросы эпизоотологии, диагностики и меры борьбы. // Мониторинг распространения и предотвращения особо опасных болезней живот- ных и птиц : сб. материалов конф. - Самарканд, 2006. - С. 78.

Захарова О. И., Бурова О. А., Торопова Н. Н. и др. Высокопатогенный грипп птиц в мире: стратегии вакцинации (обзор) // Аграрная наука Евро-Северо-Востока. - 2022. - Т. 23, № 3. - С. 295-296. - URL: https://www.agronauka-sv.ru/jour/article/view/1041

Webster R. G., Govorkova E. A. Continuing challenges in influenza // Annals of the New York Academy of Sciences. - 2014. - Vol. 1323, No. 1. - P.115-139.-URL:https://nyaspubs.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/nyas.12462

Alexander D. J. An overview of the epidemiology of avian influenza // Vaccine. - 2007. -Vol. 25. - P. 5637-5644. -URL: https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0264410X0601187X

Centers for Disease Control and Prevention. Types of influenza viruses. - 2025. - URL: https://www.cdc.gov/flu/about/viruses-types.html

Кыдырбаев Ж. К., Табынов К. К., Хайруллин Б. М. Высокопатогенный грипп птиц: распространение в Казахстане и разработка средств специфической профилактики : Монография. - Алматы, 2015. - 110-115 с.

Abenova A.Z., Mukhanbetkaliyev Y.Y., Kadyrov A.S. et al. Environmental suitability of Kazakhstan to highly pathogenic avian influenza using data on Eurasian outbreaks, 2020-2024 //Viruses. 2025; Vol. 17(4):574. -URL: https://www.mdpi.com/1999-4915/17/4/574?

Sultankulova, K. T., Argimbayeva, T. U., Aubakir, N. A. et al. Reassortants of the Highly Pathogenic Influenza Virus A/H5N1 Causing Mass Swan Mortality in Kazakhstan from 2023 to 2024// Animals. - 2024. - Vol. 14(22). - No. 3211. - URL: https://www.mdpi.com/20762615/14/22/3211

Zikibayeva K.B., Svanbayev A.A., Akhmetsadykov N.N., et al. Epidemiological investigation of poultry infectious in Kazakhstan (2021-2024). Frontiers in Veterinary Science. 2025; 11:1520606. - URL: https://www.frontiersin.org/journals/veterinary-science/articles/10.3389/fvets.2024.1520606/full

Kydyrmanov A., Karamendin K., Kasymbekov E. et al. Mass mortality in terns and gulls associated with highly pathogenic avian influenza viruses in Caspian Sea, Kazakhstan. Viruses. 2024;16(11):1661. - URL: https://www.mdpi.com/1999-4915/16/11/1661?utm_source

Tabynov K., Kuanyshbek A., Zharmambet K. и др. Evaluation of commercial vaccines for efficacy and transmission control against the emergent H5N8 (clade 2.3.4.4b) avian influenza virus in Kazakhstan // Virology. - 2025. - Vol. 610. - 110601. - URL: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40516487/

World Health Organization. Cumulative number of confirmed human cases for avian influenza A(H5N1) reported to WHO, 2003-2025. - Geneva, 2025. - URL: https://cdn.who.int/media/docs/default-source/influenza/h5n1-human-case-cumulative-table/cumulative-number-of-confirmed-human-cases-for-avian-influenza-a%28h5n1%29-reported-to-who--2003-2024764c52a9-15e4-49f6-b886-d706b9c549ed.pdf?

She Y. M., Cheng K., Farnsworth A. Surface modifications of influenza proteins upon virus inactivation by β-propiolactone // Proteomics. - 2013. - Vol. 13, № 23-24. - P. 3537-3547. - URL: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4265195/

Herrera-Rodriguez J., Signorazzi A., Holtrop M. et al. Inactivated or damaged? Comparing the effect of inactivation methods on influenza virions to optimize vaccine production // Vaccine. - 2019. - Vol. 37, - No. 12. - P. 1630-1637. - URL: https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0264410X19301847

Mirjalili S. Z., Tamiji Z., Shirangi M. A GC–MS method for determination of β-propiolactone residues in inactivated Covid-19 vaccines // Journal of Chromatographic Science. - 2024. - Vol. 62, № 10. - P. 905-911. - URL: https://academic.oup.com/chromsci/article/62/10/905/7758866

Sanders B., Koldijk M., Schuitemaker H. Inactivated viral vaccines // Vaccine Analysis: Strategies, Principles, and Control. - 2015. - P. 45-80. - URL: https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-662-45024-6

Pawar S.D., Murtadak V.B., Kale S.D. et al. Evaluation of different inactivation methods for high and low pathogenic avian influenza viruses in egg-fluids for antigen preparation // Journal of Virological Methods. - 2015. - Vol. 222. - P. 28-33. - URL: https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0166093415001883?via%3Dihub

Государственный реестр ветеринарных препаратов и кормовых добавок Республики Казахстан. - Астана: Министерство сельского хозяйства РК, 2024. - URL: https://www.gov.kz/uploads/2024/12/20/533abe3fb4f1c5c21f 7a4d4478365a7e_original.7280317.pdf

Astill J., Alkie T., Yitbarek A. et al. Examination of the effects of virus inactivation methods on the induction of antibody- and cell-mediated immune responses against whole inactivated H9N2 avian influenza virus vaccines in chickens // Vaccine. - 2018. - Vol. 36, - No. 27. - P. 3908-3916. - URL: https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0264410X1830759X

Dilutions and Concentrations / Principles of Chemistry, Nassau Community College. - URL: https://chem.libretexts.org/Courses/Nassau_Community_College/Principles_of_Chemistry/11%3A_Solutions/11.04%3A_Dilutions_and_Concentrations

Кыдырбаев Ж., Асанжанова Н. Н., Нурпейсова А. С., и др. Испытание безвредности и иммуногенности производственных серий вакцины инактивированной против гриппа птиц из рекомбинантного штамма RG43A (H5N8) // Научный журнал «Биобезопасность и биотехнология». – 2021. - № 8. - С. 6-12. - URL: https://journal.biosafety.kz/jour/article/view/4/5

Mitsumata R., Yoshida K. Method for producing inactivated influenza vaccine and vaccine composition thereof: patent US 20230147269 A1. - 2023. - URL:https://patents.google.com/patent/US20230147269A1

Yu Y., Jie H., Zhu Y. et al. Avian influenza virus, inactivated vaccine and method for preparing same: patent CN 102816740 B. - 2014. - URL:https://patents.google.com/patent/CN102816740B/en

Elveborg S., Monteil V.M., Mirazimi A. Methods of Inactivation of Highly Pathogenic Viruses for Molecular, Serology or Vaccine Development Purposes // Pathogens. - 2022. - Vol. 11, №2. - P. 271. - URL: https://www.mdpi.com/2076-0817/11/2/271

Egg-based and Cell-based influenza vaccine manufacturing methods. - Merck Millipore (Technical Article). - 2025. - URL: https://www.merckmillipore.com/SI/en/technical-documents/technical-article/pharmaceutical-and-biopharmaceutical-manufacturing/vaccine-manufacturing/egg-based-cell-based-influenza-vaccine-manufacturing

Inactivation of Risk Group-3 Agents for Transfer to BSL -2 Laboratories. - Environment, Health and Safety, Cornell University, 2025. - URL: https://ehs.cornell.edu/research-safety/biosafety-biosecurity/biological-safety-manuals-and-other-documents/inactivation-risk-group-3-agents

World Organisation for Animal Health (WOAH). Terrestrial Animal Health Code. Section 3.3. Chapter 3.3.4. Infection with avian influenza viruses (including infection with high pathogenicity avian influenza viruses). - Paris, 2024. - URL: https://sont.woah.org/portal/tool?le=

World Organisation for Animal Health (WOAH). OIE Terrestrial Animal Health Code 2021 //Standards - World Organisation for Animal Health. - 2021. - URL: https://www.woah.org/fileadmin/Home/eng/Health_standards/tahc/2021/en_sommaire.htm

Student’s t-test // Encyclopædia Britannica. - 2026. - URL: https://www.britannica.com/science/Students-t-test

World Organisation for Animal Health (WOAH). OIE Manual of Diagnostic Tests and Vaccines for Terrestrial Animals. - 5th ed., Office International des Épizooties, 2004. - URL: https://studylibfr.com/doc/8717991/oie-manual-of-diagnostic-tests-and-vaccines-for-terrestr

Жүктөөлөр

Жарыяланган

2026-05-30

Кантип шилтеме берүү керек

КАЗАКСТАНДАГЫ ВАКЦИНАЛАРДЫН САПАТЫН ЖОГОРУЛАТУУ ҮЧҮН КАНАТТУУ ЧАРБАЧЫЛЫГЫНДА А/H5 ПОДТИПИНДЕГИ ВИРУСУН ИНАКТИВАЦИЯЛОО ПРОЦЕССИН ОПТИМИЗАЦИЯЛОО. (2026). КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН УЛУТТУК ИЛИМДЕР АКАДЕМИЯСЫНЫН КАБАРЛАРЫ, 1, 26-35. https://journal.uia.gov.kg/index.php/main/article/view/1223