АКЫЙКАТЧЫ МАМЛЕКЕТ МЕНЕН ЖАРАНДЫН ОРТОСУНДАГЫ ОРТОМЧУ КАТАРЫ: БУЗУЛГАН УКУКТАРДЫ КАЛЫБЫНА КЕЛТИРҮҮ МЕХАНИЗМДЕРИ (КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН УЛУТТУК ИЛИМДЕР АКАДЕМИЯСЫНЫН КАБАРЛАРЫ, 2026)
Макалада Акыйкатчы институтунун бузулган укуктарды калыбына келтирүү механизминде мамлекет менен жарандын ортосундагы негизги ортомчу катары ролу каралат. Акыйкатчынын Укуктун үстөмдүгүнүн, адилеттүүлүктүн жана адам укуктарынын артыкчылыгынын конституциялык принциптеринин негизинде иштеген көз карандысыз укук коргоо институту катары укуктук табияты ачылат. Укуктарды коргоонун жеткиликтүүлүгүн жана ыкчамдыгын камсыз кылуучу жарандардын кайрылууларын кароо жол-жоболоруна, ошондой эле мамлекеттик органдар жана сот системасы менен өз ара аракеттенүү мисалында бузулган укуктарды калыбына келтирүү практикасын талдоого өзгөчө көңүл бурулду.Кайрылуулардын статистикасын жана укук колдонуу практикасын талдоонун негизинде Акыйкатчы институту жарандардын мамлекеттик институттарга болгон ишенимин жогорулатууга жана «угуучу мамлекет» принцибин бекемдөөгө өбөлгө түзөөрү көрсөтүлгөн. Акыйкатчынын сунуштамаларын ишке ашыруунун механизмдери, алардын мыйзамдарды жана административдик практиканы өркүндөтүүгө тийгизген таасири, ошондой эле сунуштамалардын милдеттүү күчүнүн жоктугуна жана бийлик органдарынын ортосунда жетиштүү координацияланбагандыгына байланыштуу жооп кайтаруу актыларын аткаруу проблемалары каралат.Акыйкатчыны институционалдык жактан чыңдоо, анын ыйгарым укуктарын кеңейтүү, сунуштарды аткаруу үчүн мамлекеттик органдардын жоопкерчилигин жогорулатуу жана ведомстволор аралык өз ара аракеттенүү механизмдерин өнүктүрүү зарылдыгы жөнүндө корутунду чыгарылды. Акыйкатчынын адам укуктарын коргоонун жана укуктук мамлекетти калыптандыруунун натыйжалуу куралы катары мааниси негизделген.