Табигый таш казып алуу боюнча долбоорлорду ишке ашыруудагы тобокелдиктерди баалоо ыкмаларын жана критерийлерин негиздөө (КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН УЛУТТУК ИЛИМДЕР АКАДЕМИЯСЫНЫН КАБАРЛАРЫ, 2026)
Макалада Кыргыз Республикасында табигый таш кендерин өздөштүрүүнүн келечеги жана тобокелдиктери каралган. Экономикалык, экологиялык, социалдык жана технологиялык критерийлерди айкалыштырууга негизделген тобокелдиктерди баалоого комплекстүү мамиле жасоонун зарылдыгына басым жасалды. Кыргызстандын тоолуу аймактарынын өзгөчөлүктөрүн — сейсмикалуулугун, жетүүгө кыйындыгын жана экологиялык аярлуулугун эске алган анализдин адаптацияланган методикасы сунушталган. Үч кендин мисалында (Шахдар, Турук, Булюлю) өздөштүрүүнүн перспективасына салыштырмалуу баалоо жүргүзүлгөн. Жыйынтыгы көрсөткөндөй, эң аз тобокелдүү жана эң келечектүү Шахдар кени болуп саналат, ал эми Булюлю жогорку жалпы тобокелдикке ээ. Иштелип чыккан методикалык ыкма стратегиялык пландоодо, инвестициялык талдоодо жана жер казынасын пайдалануу чөйрөсүндө мамлекеттик программаларды иштеп чыгууда колдонулушу мүмкүн