БАРИТ КОМПОЗИТТЕРИНИН КАСИЕТТЕРИН БОЛЖОЛДООДО САНДЫК МОДЕЛДӨӨ ЖАНА МАШИНАЛЫК ҮЙРӨНҮҮ ЫКМАЛАРЫН КОЛДОНУУ: КОМПЛЕКСТҮҮ АНАЛИЗ (КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН УЛУТТУК ИЛИМДЕР АКАДЕМИЯСЫНЫН КАБАРЛАРЫ, 2026)
Бул иште цементтин негизинде барит композиттерин алуу процесстери сандык модельдөө жана алардын касиеттерин болжолдоо боюнча заманбап ыкмалар каралган. Акыркы жыйырма жылдык адабияттарга терең сын-пикир жүргүзүлүп, анын ичинде механикалык жана радиациядан коргоо касиеттерин баалоо үчүн чектүү элементтер методу (ЧЭМ) жана Монте-Карло методунун колдонулушундагы негизги тенденциялар көрсөтүлгөн. Бариттин көлөмдүк үлүшүнүн композиттин касиеттерине (мисалы, Юнг модулуна жана Пуассон коэффициентине) тийгизген таасирине өзгөчө көңүл бөлүнгөн. Материалдын реалдык микроструктурасын эске алууда гомогенизациялоо ыкмасынын жана мультифизикалык моделдөөнүн ролунун жогорулап жатканы баса белгиленген. Макалада ошондой эле, эсептөө чыгымдарын айтарлыктай азайтууга жана композиттин курамын оптималдаштырууга мүмкүндүк берген жогорку тактыктагы моделдерди түзүү үчүн сандык ыкмаларды машиналык үйрөнүү алгоритмдери менен интеграциялоонун перспективалуу багыты изилденди. Илимий жетишкендиктер менен катар моделдерди эксперименттик маалыматтар менен катуу текшерүү маселеси актуалдуулугун сактап жатканы белгиленди. Талдоо натыйжалары бариттин маанисине көз каранды механикалык касиеттердин сызыктуу эмес мүнөзүн көрсөтүп, белгилүү иштөө мүнөздөмөлөрү бар материалдарды акылдуу долбоорлоонун негизин түзөт.