КОРЖИНСКИЙДИН АЛМУРУТУНУН МОРФОЛОГИЯЛЫК-БИОЛОГИЯЛЫК ӨЗГӨЧӨЛҮКТӨРҮ ЖАНА АЛАРДЫН БИОЛОГИЯЛЫК АР ТҮРДҮҮЛҮКТҮ САКТООДОГУ МААНИСИ (КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН УЛУТТУК ИЛИМДЕР АКАДЕМИЯСЫНЫН КАБАРЛАРЫ, 2026)
Коржинский алмуруту (Pyrus korshinskyi Litv.) – ар кандай деңгээлдеги Кызыл китептерге киргизилген Батыш Тянь-Шань жана Памир-Алайдагы жаңгак-мөмө токойлорунун сейрек кездешүүчү жана жоголуу коркунучунда турган эндемикалык түр. Кыргызстанда бул түр Чаткал жана Фергана кырка тоолорунда кездешет, ал жерде жаңгак-мөмө токойлорунда тобу менен же жалгыз дарактар түрүндө деңиз деңгээлинен 1200–2000 м бийиктикте өсөт. Бул изилдөө Коржинский алмурутунун мөмөлөрү менен уруктарынын морфологиялык жана биологиялык мүнөздөмөлөрүн изилдөөгө арналган. Изилдөөлөрдүн негизинде мөмөсүнүн орточо салмагы 47,30 ± 0,46 г, бийиктиги 4,04 ± 0,38 см, диаметри 4,58 ± 0,32 см экени аныкталды. Беш уялуу урук камерасында ар кандай сандагы уруктар пайда болот, алардын арасында толук өнүккөн, бош же өнүгүүсү толук эмес уруктар кездешет. Мөмөнүн массасынын таза уруктардын орточо чыгуусу 0,981 ± 0,11% түзөт. Алынган маалыматтар түрдүн урук өндүрүмдүүлүгүнүн деңгээлинин төмөндүгүн тастыктайт, жана in situ жана ex situ сактоо боюнча натыйжалуу чараларды иштеп чыгуу зарылдыгын шарттайт.