АЛТАЙ РЕСПУБЛИКАСЫНДАГЫ РОССИЯЛЫК-КЫРГЫЗСТАНДЫК ЭТНОГРАФИЯЛЫК ЭКСПЕДИЦИЯЛЫК ИЗИЛДӨӨЛӨР (КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН УЛУТТУК ИЛИМДЕР АКАДЕМИЯСЫНЫН КАБАРЛАРЫ, 2025)
Акыркы төрт жылдан бери Россиянын жана Кыргызстандын этнографтары “Чоң Алтай” долбоорунун алкагындагы экспедицияларда азыркы түрк элдерин изилдеп келе жатышат. 2022, 2024-жылдардагы экспедициялардын жүрүшүндө этнографтар алтайлар менен теленгиттердин сакталып келе жаткан салттарын иликтешти. Түштүк Алтайдын бийик тоолуу жана талаалуу мейкиндиги, алтайлар менен теленгиттердин мал чарбачылыгынын жана ага байланыштуу материалдык маданиятынын сакталышын, өнүгүшүн шарттайт. Алтайлыктар менен теленгиттердин абдан туруктуу сакталып келе жаткан көрүнүштөрүнө салттуу алтай турак жайы, кийим-кечектеринин айрым элементтери жана тамак-аш кирет. Азыркы алтайлардын жашоосунда жаратылышка жана ар кандай духтарга сыйынууга байланыштуу ишенимдерге негизделген ырымдардын мааниси чоң. Алтайдын түпкүлүктүү калкы өзүнүн салттуу маданиятын сактоо жана өнүктүрүү боюнча абдан жигердүү аракеттерин кылууда. Мындай максатка жетүү үчүн айыл жерлеринде тарыхый-этнографиялык музейлер, конок үйлөрү, салынып, салттуу кол өнөрчүлүк жана элдик оюндар калыбына келтирилип жатат. Ошону менен бирге эле, этномаданий мурас алтайлар менен теленгиттерге эмес, туристтерге дагы керек экендигин белгилөө зарыл.