Тарыхый мезгилдин триадасы (өткөн чактын, учур чактын жана келечектин биримдиги жөнүндө) (КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН УЛУТТУК ИЛИМДЕР АКАДЕМИЯСЫНЫН КАБАРЛАРЫ, 2024)
Макалада тарыхый мезгилди изилдөөнүн актуалдуулугу өткөн чак, учур чак жана келечек түшүнүктөрүнүн көп жактуу татаал байланыштарынын контекстинде негиздөөгө алынат. Бул түшүнүктөр өнүгүү процессиндеги туруктуулук жана өзгөрүлмөлүүлүк кырдаалдарынын биримдигин эске алуу менен каралат. Өнүгүүнүн дал ушул эки кырдаалынын биримдигин эске алганда мезгилдик үч ченемдин структуралык-функционалдык жана тарыхый-таанымдык өңүттөрүн толук баалуу талдоого алууга болот. Мезгилдик  парадигманы ушундай планда талдоо адам болумушунун мезгилдин тигил же бул тилкесиндеги өзгөчөлүгүн тагыраак бөлүп көрсөтүүгө мүмкүнчүлүк берет. Сөздүн бул маанисинде мезгил түшүнүгү дүйнөтаанымдык системанын координаттык бир зарыл бөлүгү деп айтууга болот.