КЛЕТКА КУЛЬТУРАЛАРЫНДА ОРТОПОКСВИРУСТАРДЫН КОЛЛЕКЦИЯЛЫК ШТАММДАРЫН ӨСТҮРҮҮ (КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН УЛУТТУК ИЛИМДЕР АКАДЕМИЯСЫНЫН КАБАРЛАРЫ, 2022)
Ортопоксвирустарды изилдөө 1980-жылдары вариола вирусун жок кылганга чейин интенсивдүү түрдө жүргүзүлгөн. Бирок 1980-жылдардан кийин ортопоксвирустарбоюнча изилдөө актуалдуулугунун төмөндөшүнөн улам басаңдаган. Акыркы жылдары уйчечек жана маймыл чечек вирустарынын жаныбарлар популяциясында гана эмес, адамдарарасында да пайда болушуна байланыштуу ортопоксвирустарды изилдөө актуалдуу болупкалды.Чечекке каршы кээ бир вакциналар чечекти жок кылуу үчүн ийгиликтүү колдонулгандыгы мурунку изилдөөлөрдөн белгилүү, бирок көпчүлүк учурларда вакциналардынкоопсуздугу ушул убакка чейин көптөгөн вирусологдорду тынчсыздандырып келген. Негизги себеби, вакцина жаныбарлардын ткандарынан жасалган жана көптөгөн вирусологдорвирустарды өстүрүүдө клетка культурасын колдонууну чечишкен. Бирок, бүгүнкү күнгөчейин бул маселени чечүү жолдору ачык бойдон калууда. Ушуга байланыштуу бул макалада ортопоксвирустардын коллекциялык штаммдарынын кээ бир культуралдык касиеттеринаныктоонун натыйжалары берилген.Изилдөөлөрдүн натыйжасында козунун бөйрөк клеткаларында жана африкалык жашылмаймылдын (Vero) бөйрөк клеткаларында vaccinia вирустары жана уй чечек эркин көбөйөтургандыгы аныкталган. Мында вирустун клетканын бир катмарына цитопатиялык таасири(CPE) тез эле пайда болуп, вирусту өстүрүүнүн мөөнөтү 120 сааттан 24 саатка чейин кыскарган, ал эми биологиялык активдүүлүк өзгөрүүсүз калып, Уй чечек вирусунун штаммыүчүн 5,10± 0,10 lgTCID50, vaccinia вирустары үчүн 5,15±. 0,11 lgTCD50/см3 түздү.Бул өстүрүү системаларында вирустардын ырааттуу өтүшү алынган вирусту камтыганматериалдын биологиялык активдүүлүгүнүн олуттуу өзгөрүшүнө алып келген жок. Булизилдөөлөрдүн натыйжалары вирустун бул штаммдарынын культуралдык касиеттери боюнча алгачкы толук эмес маалыматтар.