«ТОО» КОНЦЕПТИ КЫРГЫЗДАРДЫН ТИЛДИК АҢ-СЕЗИМИНДЕ (КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН УЛУТТУК ИЛИМДЕР АКАДЕМИЯСЫНЫН КАБАРЛАРЫ, 2021)
Макалада кыргыз тили улуттун аң-сезимин, дүйнө таанымын, маданиятынчагылдырган тарыхый мүнөзгө ээ болгон тил экендиги белгиленген. Кыргыздардын кулкмүнөзү, жашоо образы, маданияты курчап турган географиялык чөйрөсүнүн, климатынынтаасиринде калыптангандыгы, алар тилдик маалыматтарында чагылдырылгандыгы каралган.улуттун аң-сезимин, ой-бүтүмүн туюндурган тилдик маалыматтар, ар бир туруктуу сөзайкаштары, макал-ылакаптары, афоризмдери, көркөм тексттери түзүлүшү жагынан жөнөкөйжана кыска туюндурулуп, паремияларда бийик акылмандык менен топтолгон маалыматты,элдик тажрыйбаны, элдик акылмандыкты, элдик эмоционалдуулукту жана бааныжандандырып турган философиялык тереӊ ойлор камтылгандыгы айтылган. Мейкиндиктинэлдин жашоосуна, өзгөчө таасир берери, аларды өздөштүрүүнүн материалдык булактары тиларкылуу туюндурулары илимий көз-караштарга таянуу менен белгиленген. «Мейкиндик»категориясынын негизин түзгөн «тоо» сегментинин дүйнөнүн кыргыз тилдик сүрөтүндөгүмаани-маңызы, кыргыздардын тилдик аң-сезиминде чагылдырылышы талдоого алынган.Кыргыз улуттук дүйнө таанымынын негизинде калыптанган тилдик билимдерде «тоо»лексемасынын дүйнөнүн кыргыз тилдик сүрөтүндөгү концепт катары орду каралган. улуттунжүрүм-турум нормаларынын тилдик маалыматтар аркылуу туюндурулушу тоонун образыменен байланыштуу каралган. «Тоо» сөзү сабыр, күч, акыл, билим, максат, убакыт, мезгилж.б. сөздөр менен аналогиялык катыш түзүп, тилдик символ, метафора катары колдонуларыаныкталган. «Тоо» сөзү тилдик символ катары фразеологизмдерде, паремияларда, көркөмтексттерде кеңири колдонулгандыгы факты-материалдар менен далилденген.