(untitled) (КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН УЛУТТУК ИЛИМДЕР АКАДЕМИЯСЫНЫН КАБАРЛАРЫ, 2026)
Аннотация. Иштин максаты – кадмийдин нитраты (II) менен имидазолдон координациялык бирикмесин I синтездөө жана физикалык-химиялык касиеттерин мүнөздөө. Методдор. I бирикмеси ар кандай физикалык-химиялык ыкмаларды колдонуу менен мүнөздөлгөн: дифференциалдык термогравиметриялык (ДТГ), рентген дифракциясы (РСА) жана инфракызыл спектроскопия (ИК). Жыйынтыктар. Кадмий (II) нитратынын имидазол менен реакциясы абада туруктуу түссүз кристаллдар катары гексаимидазол кадмий нитраты I комплекс кошулмасын алынды. Рентген дифракциялык анализ I комплексинин триклин системасында R-3 мейкиндик тобу менен кристаллдашаарын көрсөттү. I комплекси гексогональдык элементардык ячейкасында комплекс катиону жана аниону менен түзүлгөн дискреттик чынжырлардан тураары аныкталган. I Комплекс катиону жана аниону структуралык фрагменттеринин упаковкасында нитрат ионунун кычкылтек атомдору менен имидазол –N-H···O пиррол протонунун ортосундагы молекула ичиндеги суутек байланыштары менен байланышып, супрамолекулярдык полимердик тармакты түзөт. I бирикмесинин ИК спектри 1450-1580 см-1 жана 770 см-1 диапазондорунда гетерошакекченин деформациялык жана валенттик термелүүлөрүн көрсөтөт. 3200-2600 см-1 областындагы валенттик термелүүнүн жыштыгы молекула ичиндеги суутек байланыштарынын болушуна байланыштуу. I комплексинин термо ажыроосу 145°C температурада башталат. Термоажыроонун акыркы продуктусу кадмий кычкылы болуп саналат.