(untitled) (КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН УЛУТТУК ИЛИМДЕР АКАДЕМИЯСЫНЫН КАБАРЛАРЫ, 2026)
Бул макалада Казакстан Республикасында (2018–2024) үч баскычтуу кылмыш-жаза процесстик моделин ишке ашыруу каралат, өзгөчө көңүл жеке укуктарды жана эркиндиктерди камсыз кылуу жана коргоо призмасы аркылуу «прокуратуралык чыпканын» ролуна бурулат. «Прокуратуралык чыпка» деп аталган нерсе негизсиз кылмыш куугунтугунун алдын алуу жана сотко чейинки этапта адилеттүүлүктү камсыз кылуу үчүн иштелип чыккан маанилүү институционалдык механизм болуп саналат жана өзгөчө көңүл бурулат. Макалада реформанын этаптары талданат: негизги чечимдерди бекитүү (2021-жылдан бери) жана прокурорлор тарабынан айыптоо актыларын түзүү (2022–2023-жылдардан бери). Бул жаңы моделдин адам укуктары боюнча потенциалы бар экенин көрсөтүп турат: ал негизсиз соттолгон жарандардын санын азайтат жана прокурор тарабынан далилдерди көз карандысыз баалоодон улам айыптоо жаатындагы калыс эместикти азайтат. Ошол эле учурда уюштуруучулук көйгөйлөр жана коррупциялык тобокелдиктер аныкталды: бюрократиянын жана тергөө органдарына жүктүн көбөйүшү, тергөөчүлөр менен прокурорлордун ортосундагы жоопкерчиликтин бүдөмүктөшү жана көзөмөл менен кылмыш куугунтугун айкалыштырууда кызыкчылыктардын кагылышуусуна алып келүү мүмкүнчүлүгү.