(untitled) (КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН УЛУТТУК ИЛИМДЕР АКАДЕМИЯСЫНЫН КАБАРЛАРЫ, 2026)
Бул макала Евразия экономикалык биримдигине (ЕАЭБ) мүчө мамлекеттердин өнөр жай кооперациясынын өнүгүү тенденцияларын жана көйгөйлөрүн санариптик трансформация, санкциялык басымдын күчөшү жана дүйнөлүк соода агымдарынын өзгөрүшү шартында изилдейт. Өнөр жай кооперациясы Армениянын, Беларусиянын, Казакстандын, Кыргызстандын жана Россиянын экономикаларынын туруктуулугун, технологиялык эгемендүүлүгүн жана интеграциялык өз ара аракеттенүүсүн камсыздоонун негизги механизми катары каралат. Изилдөөнүн теориялык негизи эл аралык соода, экономикалык интеграция жана инновациялык башкаруу теорияларына негизделген. Методологиялык жактан салыштырма, системалуу жана статистикалык ыкмалар колдонулуп, Евразия экономикалык комиссиясынын (ЕЭК) жана Евразия өкмөттөр аралык кеңешинин расмий документтери — 2021-жылдагы №5 жана 2023-жылдагы №3 чечимдер пайдаланылган. Изилдөөнүн жыйынтыктары көрсөткөндөй, ЕАЭБ өндүрүштүк, технологиялык жана каржылык мүмкүнчүлүктөрдү бириктирген тармактык-интеграциялык өнөр жай модели түзүлүүдө. Кооперациянын артыкчылыктуу багыттары катары машина куруу, металлургия, химия жана жеңил өнөр жай, энергетика жана санариптик өндүрүш белгиленет. Кооперациянын натыйжалуулугу санариптештирүү деңгээлине жана өнөр жай саясатынын шайкеш координациясына түздөн-түз байланыштуу. Негизги тоскоолдуктар катары өндүрүш чынжырларынын фрагментациясы, техникалык стандарттардагы айырмачылыктар, экономикалардын санариптик жетилбегендиги жана чакан жана орто ишканалардын каржылоого чектелген мүмкүнчүлүгү аныкталды. Батыш өлкөлөрүнүн санкциялары жана АКШнын Кытайга карата тарифтик саясаты кошумча чакырыктарды жаратууда, бул ЕАЭБ менен Кытай Эл Республикасынын стратегиялык өнөктөштүгүн күчөтүүдө. Кыргыз Республикасы үчүн ЕАЭБ алкагындагы өнөр жай кооперациясына жана Кытай менен биргелешкен инфраструктуралык долбоорлорго катышуу улуттук өнөр жайды жаңылоонун, санариптик технологияларды киргизүүнүн жана экспорттук потенциалды кеңейтүүнүн жаңы мүмкүнчүлүктөрүн ачууда.