(untitled) (КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН УЛУТТУК ИЛИМДЕР АКАДЕМИЯСЫНЫН КАБАРЛАРЫ, 2025)
Бул макалада XIX кылымда кыргыздардын коомдук турмушунда шарият дин укугунун пайда болушу, коомдук мамилелерди жөнгө салышы каралат. XIXкылымдын босогосунда кыргыз элинин коомдук мамилелеринде кокон хандыгынын таасири астында ислам дининин тарашы күчөгөн. Айрыкча түндүк кыргыз урууларына караганда, түштүк кыргыз урууларынын арасында адат укугу менен шарият мыйзамынын аралашуусунун аркасында салттуу ислам түшүнүгү пайда болгон. XIXкылымда Фергана өрөөнүндөгү кыргыздарда адат укугунан шарият мыйзамына өтүп жаткан доор деп аталгандыктан, шарият мыйзамынын коомду башкаруудагы орду талкууланат. Шарият дин укугунун булактарына талдоо жүргүзүлөт, казы сот системасынын иштөө тартиби, коомду жөнгө салуудагы ыйгарым укуктары каралат.Казылар мыйзам талдоочу соттук милдеттерди аткарган укуктары менен чектелбестен, динди талдоочу, коомго түшүндүрүүчү, диний фатфаларды берүүчү функциялары изилдөөгө алынат.