(untitled) (КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН УЛУТТУК ИЛИМДЕР АКАДЕМИЯСЫНЫН КАБАРЛАРЫ, 2025)
Макалада XIX кылымдын аягы XX кылымдын башындагы памирлик кыргыздардын салттуу экономикасынын өзгөчөлүктөрү каралган. Бийик тоолуу, жаратылыш шарты катаал, памирлик кыргыздар көчмөн жашоо образын өткөрүшкөн. Алардын экономикасынын негизин мал чарбасы, топоз, кой, эчки түзөт. Памир кыргыздары үчүн топоз өзгөчө мааниге ээ болгон, анткени алар бийик тоолуу аймактарда жашоого ыңгайлашып, сүт, эт, жүн менен камсыз кылган. Памирлик кыргыздардын экономикасында дыйканчылык да маанилүү роль ойногон. Алар арпа, буудай, картошка жана башка өсүмдүктөрдү өстүрүшкөн, алар кыска вегетациялык мезгилге жана түшүмдүү жердин жетишсиздигине туруштук бере алган. Памирдеги айыл чарбасы тоодон талааларга суу жеткирүүгө мүмкүндүк берген жасалма сугат системаларын түзүүнүн аркасында мүмкүн болгон. Памир кыргыздарында кол өнөрчүлүк өнүккөн. Өзгөчө кийизден боз үй, кийим-кече буюмдарын жасашкан. Кийиз алар үчүн турак жай жана кийим-кече үчүн материал гана болбостон, алмашуунун маанилүү буюму болгон. Памир кыргыздарынын экономикасында соода чоң роль ойногон. Коңшу элдер менен мал, жүн, кийиз жана башка товарларды эгинге, кездемелерге, металл буюмдарына жана башка керектүү нерселерге алмаштырып турушкан. Кашмир, Кытай жана Түркстан сыяктуу алыскы аймактар менен соода жүргүзгон. Памир кыргыздарынын XIX кылымдын аягы XX кылымдын башындагы салттуу чарбасы мал чарбачылык, дыйканчылык жана кол өнөрчүлүктү айкалыштырууга негизделип, бул аларга аман калууга жана бийик тоолуу, татаал шартка көнүүгө мүмкүндүк берген. XX кылымдын башында Памирде совет бийлигинин орношуна жана коомдун социалдык-экономикалык түзүлүшүндөгү өзгөрүүлөргө байланыштуу памирлик кыргыздардын салттуу чарбасы өзгөрө баштаган, бирок анын көптөгөн элементтери азыркы мезгилге чейин сакталып келет.