(untitled) (КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН УЛУТТУК ИЛИМДЕР АКАДЕМИЯСЫНЫН КАБАРЛАРЫ, 2024)
Макалада көп жылдар мурда (1943-жылдан баштап) Кичи-Кемин өрөөнүнүн (Кыргызстан) жогору бийик тоолуу жагында тоо-кен өндүрүш иштерин жүргүзгөн Ак-Түз руднигинин жана ал токтогондон кийин (1995-ж) дагы бир нече чет элдик компаниялардын тынымсыз иштешинин айлана-чөйрөгө, анын ичинде, бөтөнчө, ошол өрөөндө жашаган адамдардын ден соолугуна тийгизген терс таасирлеринин негизинде пайда болгон, ондогон жылдар бою чечилбей келе жаткан Кичи-Кемин өрөөнүнүн курч экологиялык көйгөйлөрү тууралуу кыскача, бирок абдан маанилүү маселелер көтөрүлөт. Жогоруда аталган тоо-кен ишканалардын өрөөндүн айлана-чөйрөсүнө жана, биринчи ирет, адамдардын ден соолугуна тийгизген таасирлери жөнүндө так маалыматтарды издеп табуу максатында ошол ишканалардын иштеп турган мезгилдеринде Кичи-Кемин өрөөнүндө жашап жүрүп, өлгөн миңдеген адамдардын жаш курактарын ар тараптан статистикалык иликтөө ыкмасын пайдаланып, авторлор төмөндөгүдөй жыйынтыкка келишкен: геоэкологиясы жагынан көйгөйлүү Кичи-Кемин өрөөнүндө жашаган адамдардын өмүрүнүн узактыгы кеминде 15-20 жылга кыскарган. Деги эле адамдардын ден соолугуна терс таасирин тийгизип жаткан ишканаларга экологиялык жактан баа берүүдө авторлордун статистикалык иликтөө ыкмасы ийгиликтүү пайдаланууга сунушталат.