(untitled) (КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН УЛУТТУК ИЛИМДЕР АКАДЕМИЯСЫНЫН КАБАРЛАРЫ, 2022)
Ортопоксвирустарды изилдөө 1980-жылдары вариола вирусун жок кылганга чейин интенсивдүү түрдө жүргүзүлгөн. Бирок 1980-жылдардан кийин ортопоксвирустар боюнча изилдөө актуалдуулугунун төмөндөшүнөн улам басаңдаган. Акыркы жылдары уй чечек жана маймыл чечек вирустарынын жаныбарлар популяциясында гана эмес, адамдар арасында да пайда болушуна байланыштуу ортопоксвирустарды изилдөө актуалдуу болуп калды. Чечекке каршы кээ бир вакциналар чечекти жок кылуу үчүн ийгиликтүү колдонулгандыгы мурунку изилдөөлөрдөн белгилүү, бирок көпчүлүк учурларда вакциналардын коопсуздугу ушул убакка чейин көптөгөн вирусологдорду тынчсыздандырып келген. Негизги себеби, вакцина жаныбарлардын ткандарынан жасалган жана көптөгөн вирусологдор вирустарды өстүрүүдө клетка культурасын колдонууну чечишкен. Бирок, бүгүнкү күнгө чейин бул маселени чечүү жолдору ачык бойдон калууда. Ушуга байланыштуу бул макалада ортопоксвирустардын коллекциялык штаммдарынын кээ бир культуралдык касиеттерин аныктоонун натыйжалары берилген. Изилдөөлөрдүн натыйжасында козунун бөйрөк клеткаларында жана африкалык жашыл маймылдын (Vero) бөйрөк клеткаларында vaccinia вирустары жана уй чечек эркин көбөйө тургандыгы аныкталган. Мында вирустун клетканын бир катмарына цитопатиялык таасири (CPE) тез эле пайда болуп, вирусту өстүрүүнүн мөөнөтү 120 сааттан 24 саатка чейин кыскарган, ал эми биологиялык активдүүлүк өзгөрүүсүз калып, Уй чечек вирусунун штаммы үчүн 5,10± 0,10 lgTCID50, vaccinia вирустары үчүн 5,15±. 0,11 lgTCD50/см3 түздү. Бул өстүрүү системаларында вирустардын ырааттуу өтүшү алынган вирусту камтыган материалдын биологиялык активдүүлүгүнүн олуттуу өзгөрүшүнө алып келген жок. Бул изилдөөлөрдүн натыйжалары вирустун бул штаммдарынын культуралдык касиеттери боюнча алгачкы толук эмес маалыматтар.