ЯКУТ КОМПОЗИТОРДУК МЕКТЕБИНИН НЕГИЗДӨӨЧҮСҮ М.Н. ЖИРКОВ МЕНЕН ЯКУТ ЖЫРЧЫСЫ У.Г. НОХСОРОВДУН КЫЗМАТТАШТЫГЫ ЖӨНҮНДӨ: ОПЕРА-ОЛОНХОНУН ЖАРАЛУУ ТАРЫХЫНАН
Ачкыч сөздөр:
М.Н. Жирков, У.Г. Нохсоров, якутская народная музыка, первый якутский композитор, народный певец, олонхосут, этнофор первая якутская опера, опера- олонхо, музыкальная драма.Аннотация
Макалада М.Н. Жирков менен У.Г. Нохсоровдун биринчи якут операсы «Нургун Боотурду» жаратуудагы кызматташтыгы каралат. Алардын биргелешкен ишинин натыйжасында якуттардын салттуу музыкалык искусствосу менен профессионал якут музыкалык искусствосунун синтези пайда болгон. Макалада белгилүү якутиялык олон-хосуттардын жардамы менен якут опера-олонхо жанрын түзүүнүн өзгөчөлүктөрү баяндалат, алардын арасында белгилүү Амгинский эпосчу, салттуу маданият боюнча адис жана этнофор У.Г. Нохсоров. Анын музыкалык драманы, операны жаратуу процессине кошкон салымы жана бул чыгарманын биринчи сахналык варианттары көрсөтүлөт – ал сахналык вариантта дээрлик бардык башкы партияларды аткарып, анын негизги котормочуларынын бири болуп калды. У.Г. Нохсоров менен М.Н. Жирков операны жаратуу учурунда гана эмес, анын театр сахнасында коюлган алгачкы жылдарында да жемиштүү кызматташкан.
Шилтемелер
Алексеева Г.Г. От фольклора до профессиональной музыки. – Якутск, 1994.
Алексеев Э.Е. Личность народного певца и судьба олонхо в наши дни (Устин Нохсоров и олонхо «Ньургун Боотур Стремительный» // Эпическое творчество народов Сибири». - Улан-Удэ, 1973. – с. 45-47
Галицкая С.П. Об изучении традиционной музыкальной культуры // Жирковские чтения. 2022, С.11-15.
Головнева Н.И. Становление якутской профессиональной музыкальной культуры (1920-1985). – Новосибирск : Наука, 1994.
Жирков М.Н. Как создавалась музыка драмы «Джулуруйар Ньургун Батыр» // Социалистическая Якутия. 1941. 18 января.
