КЫРГЫЗСТАНДЫН YСТYНДƟ СТРАТОСФЕРАЛЫК ОЗОНДУН БИЙИКТИК БОЮНЧА БƟЛYШТYРYЛYШYН ЖЕР YСТYНДƟГY МИКРОТОЛКУНДУУ ƟЛЧƟƟЛƟРДYН МААЛЫМАТТАРЫ БОЮНЧА ЭСЕПТƟƟ
Ачкыч сөздөр:
стратосферный озон, абсолютная калибровка, измерение, частота, миллиметровые волны, излучениеАннотация
Бул макалада обсерваторияда колдонулган терагерц жыштыктарында озон молекуласынын айланма өтүү нурлануусун кабыл алуу жана жайылтуу принциптери берилген. Абсолюттук жана атмосфералык калибрлөөлөрдү колдонуу менен микротолкундуу өлчөө ыкмаларынын экөө тең берилген. Абсолюттук калибрлөөнүн негизинде жер үстүндөгү өлчөөлөр орбиталык приборлордон алынган өлчөөлөргө жана маалымдама маалыматтарына туура келет. Атмосфералык калибрлөөнүн негизинде корреляция коэффициенти аныкталган. Озондун мазмунунун сезондук өзгөрүшүнүн орточо маанисин өлчөө маалыматтарына негизделген эсептөөлөрдүн натыйжалары келтирилген. Түшүнүктүү болуу үчүн, өткөн жылдагы Кыргызстандын түндүгүндөгү озондун мазмунунун сезондук өзгөрүүсү обсерваторияда биринчи өлчөөлөр жүргүзүлгөн жылга салыштырмалуу көрсөтүлгөн. Адаттагыдай эле, озондун курамында жазгы максимум жана күзгү минимум байкалат, бул орто кеңдиктер үчүн мүнөздүү.
Шилтемелер
Борн М., Вольф Э. Основы оптики, Наука, Москва, 1973, с.723.
Ландау Л.Д., Лифшиц В.М. Теория поля, Наука, Москва, 1973, с.504.
Орозобаков Т.О., Орозобаков А.Т., Кисляков А.Г., Вдовин В.Ф., Зинченко И.И., Красильников А.А., Куликов Ю.Ю., Носов В.И., Носова Е.В., Рыскин В.Г., Шкелев Е.И., Орехов Ю.И., Хохрин Л.П. Обсерватория для мониторинга озонового слоя Земли в миллиметровом диапазоне длин волн в Центральноазиатском регионе //Известия НАН КР, Бишкек, 2008, №1, с. 44-53.
Орозобаков Т.О., Зинченко И.И., Рыскин В.Г., Орозобаков А.Т. Об особенностях распределения озона в стратосфере по результатам одновременных наземных микроволновых измерений в Нижнем Новгороде и Кыргызстане //Метеорология и гидрология, Москва, 2012, №10, с.24-32.
http://mirador.gsfc.nasa.gov/cgi- bin/mirador/presentNavigation.pl?tree=project&project=MLS.
Орозобаков А.Т., Рыскин В.Г. Микроволновые наземные измерения суточных вариаций озона в верхней стратосфере над Киргизией //Известия РАН Физика атмосферы и океана, Москва, 2015, №1, том 51, с.88-95.
Орозобаков А.Т., Саякбаева Б.Б., Орозобаков Э.У. Наземные радиофизические наблюдения высотного распределения озона над регионом Средней Азии //Журнал радиоэлектроники, Москва, 2018, №12, с.1-13.
