Жаныбарларды коргоо экосистеманын туруктуулугунун фактору катары
Ачкыч сөздөр:
охрана животных, устойчивость экосистем, резилиенс, биоразнообразие, ревайлдингАннотация
Бул макалада жаныбарларды коргоо экосистемалардын туруктуулугун (резилиенс) сактоонун жана жогорулатуунун негизги компоненти катары изилденген. Экосистемалардын иштешине жаныбарлардын таасир этүү механизмдери (трофикалык каскаддар, түрлөрдүн-инженерлердин ролу, чаңдашуу/зоохория, биогеохимиялык циклдер) жөнүндө заманбап түшүнүктөргө сереп аткарылып, популяцияларды калыбына келтирүүгө жана жашаган жерлердин туташуусуна карата эл аралык тажрыйбанын негизинде сунуштар жана практикалык ыкмалар синтезделген. Эмпирикалык мисал катары НАБУ-Кыргызстандын ишмердүүлүгүнүн жыйынтыктары жана анын реабилитациялоо, мониторинг жүргүзүү жана экологиялык калыптандыруу программаларынын тоо экосистемаларынын туруктуулугун жогорулатууга кошкон салымы келтирилген. Жаныбарларды коргоо чараларын ландшафттык пландаштырууга жана сектордук саясатка интеграциялоо боюнча практикалык сунуштар берилди.
Шилтемелер
IPBES. Глобальная оценка биоразнообразия и экосистемных услуг. Резюме для лиц, принимающих решения. 2019. URL: https://files.ipbes.net/ipbes-web-prod-public-files/inline/files/ipbes_global_assessment_report_summary_for_policymakers.pdf (дата обращения: 12.10.2025).
Полоз С.В., Стрельченя И.И. Устойчивость животных в устойчивости экосистем (обзор). 2021. «Экология и животный мир», 2021;(1):8-15. DOI: 10.47612/2224-1647-2021-1-... (дата обращения: 12.10.2025).
Бродский А.К., Сафронова Д.В. Биоразнообразие в преодолении современного экологического кризиса. CyberLeninka, 2017. URL: https://cyberleninka.ru/article/n/bioraznoobrazie-v-preodolenii-sovremennogo-ekologicheskogo-krizisa-issledovanie-ekosistemnogo-i-antropotsentrichnogo-podhodov-v (дата обращения: 12.10.2025).
Светлосанов В.А. Устойчивость экосистем. Учебно-методический материал (PDF). URL:https://cawater-info.net/library/rus/svetlosanov.pdf (дата обращения: 12.10.2025).
NABU-Кыргызстан. Открытие Центра реабилитации диких животных и экологического образования (урочище Суулуу-Терек). 10.03.2022. URL: https://nabu.kg/2022/03/10/otkrytie-novogo-centra-reabilitatsii/ (дата обращения: 12.10.2025).
