Токтогул гидроэлектр станциясынын энергетикалык потенциалын моделдөө
Ачкыч сөздөр:
Токтогульская гидроэлектростанция, энергетический потенциал, гидроэнергетика, моделирование; климатические сценарии, гидрометеорологические данные, оптимизация энергосистемы КыргызстанаАннотация
Бул жумушта Токтогул гидроэлектрдик станциясынын энергетикалык потенциалын моделдештирүү маселеси каралат. Изилдөөнүн максаты – климаттык жана гидрологиялык факторлорду эске алуу менен гидроэлектрдик станциянын кубаттуулугун жана энергия өндүрүшүн сандык баалоо. Моделдештирүүдө классикалык физикалык теңдеме P=η⋅ρ⋅g⋅Q колдонулуп, Python тилинде компьютердик программа түзүлдү. Реалдуу гидрометеорологиялык маалыматтар (суунун агымы, напор, температура, жаан-чачын) CSV форматта интеграцияланып, ай сайынкы жана жылдык энергия өндүрүшү эсептелди. Климаттык сценарийлер аркылуу температуранын +3 °C көтөрүлүшү энергия өндүрүшүн орточо 7 % кыскартары, ал эми жаан-чачындын 20 % көбөйүшү өндүрүштү 5 % га арттырары аныкталды. Streamlit платформасынын негизинде интерактивдүү веб-модель түзүлүп, параметрлерди өзгөртүү аркылуу реалдуу убакыт режиминде энергия потенциалы көрсөтүлдү. Изилдөөнүн жыйынтыгы Токтогул ГЭСинин ишин оптималдаштыруу жана климаттык өзгөрүүлөргө адаптацияланган энергетикалык стратегияларды иштеп чыгууда практикалык мааниге ээ
Шилтемелер
Toktogul Dam: [Электронный ресурс] // Wikipedia. – URL: https://en.wikipedia.org/wiki/Toktogul_Dam
Dixon S. G., Molden D., Mirza N. – статья в Hydrological Sciences Journal. Forecasting reservoir inflows using remotely sensed data: case of Toktogul // Hydrological Sciences Journal. – 2016. – Vol. 61, No. 3. – P. 512–523
Kouadio C. A., Koffi A., Kone B. (2022) – статья в международном журнале Frontiers in Water (издательство Frontiers).DOI: 10.3389/frwa.2022.844934.
5. McKinney D. C., Cai X. Modeling and optimization for the Toktogul Reservoir. – University of Texas, 1997. – 112 p.
Омурбекова Г. К., и др. Физико–технические основы создания композиционного материала (бетона) // Известия Национальной академии наук Кыргызской Республики. – 2023. – № 8. – С. 125–130.
Mendieta J. D. P., González R. L., Silva F. Impact of different hydrological models on hydroelectric operations planning // статья в журнале Renewable Energy (издательство Elsevier). –2024. – Vol. 224. – P. 1177–1189. – DOI: 10.1016/j.renene.2024.05.011.
Stoll B., Brinkman G., Mai T. Hydropower Modeling Challenges. – NREL, 2017. – 48 p.
Sustainable planning of multipurpose hydropower // Hydrology Research. – 2022. – Vol. 54, No. 1. – P. 31–48.
McKinney D. C., Cai X. Basic Optimization Models for Water and Energy Systems. – Austin, 1999. – 72 p.
Baratgin L., Foti R., Danon Y. Modeling hydropower operations at the scale of a power grid // Hydrology and Earth System Sciences. – 2024. – Vol. 28. – P. 5479–5495.
Wan W., Zhao G., Chen S. Hydraulic potential energy model for hydropower operation // Water Resources Research. – 2020. – Vol. 56. – Article No. e2019WR026062.
