КЫРГЫЗ САЛТТУУ МАДАНИЯТЫНДАГЫ ТҮНДҮКТҮН СИМВОЛДУК МААНИСИ
Ачкыч сөздөр:
түндүк, шанырак, уук, кереге, боз үй, жабык башАннотация
Бул макалада кыргыз элинин салттуу маданий турмушунда негизги ролду ойногон тегерек куполду элестеткен кыргыз боз үйүнүн түндүгү берилди. Изилдөөдө боз үйдүн ар бир элементинин мааниси, анын ичинде кыргыз боз үйүнүн түндүгүнүн спецификалык өзгөчөлүктөрү кеңири каралды.
Мындан тышкары, автор өз макаласында түндүк төрт негизги багыттын, төрт табигый элементтин (жер, суу, аба, от) жана төрт руханий принциптин (акыл, күч, бакыт, канааттануу) тең салмактуулугун билдирет деп белгилеген. Ошондой эле кыргыздын этноэтикетине ылайык, аял тундукту көтөрүүгө акысы жок. Ал тундукту форс-мажордук кырдаалдарда, бардык эркектерди душмандар кырып салганда гана көтөрөт.
Макаланын автору ошондой эле түндүк жылдыздын (шанырак) сүрөтү Кыргыз Республикасынын мамлекеттик желегинде, Казакстандын мамлекеттик гербинде, ошондой эле калктын басымдуу бөлүгүн казактар түзгөн Монголиянын Баян-Өлгий облусунун гербинде кездешкенин жазган.
Шилтемелер
Аалиева Г. К. Кыргыздардын улуттук мүнөзүнүн өзгөчөлүктөрү. Монография. – Бишкек, 2013
Аалиева Г.К., Аалиева Н.К., Аалиева Ш.К. Этноэтикет кыргызов. – Бишкек, 2025
Абрамзон С. М. Киргизы и их этногенетические и историко-культурные связи. – Л.,1971. – С. 116
Бекбоев А. А. Тарыхый-улуттук баалуулуктар: тил, нарк жана иденттүүлүк Известия НАН КР -Б., 2024-№3
Бекбоев А.А Нравственность как идеал: констатационный анализ. И з в е с т и я НАН КР- Илим, № 2 (2025) С. 144-149
Радхакришнан С. Индийская философия. – М., 1956. – Т. 1. – С. 143.].
