КАДИМКИ БАДАМДЫ (AMYGDALUS COMMUNIS L.) КАЗАКСТАН МЕНЕН КЫРГЫЗСТАНДЫН ТАБИГЫЙ ПОПУЛЯЦИЯЛАРЫНАН ТАНДАЛГАН ФОРМАЛАРЫНЫН МИКРОКЛОНДОР АРКЫЛУУ КӨБӨЙТҮҮ ЫКМАСЫН ИШТЕП ЧЫГУУ
Ачкыч сөздөр:
миндаль обыкновенный, микроклональное размонжение, in vitro, побеги, стерилизацияАннотация
Кадимки бадам (Amygdalus communis L.) — бул кургакчыл аймактарда, өзгөчө Түштүк Казакстанда өстүрүүгө ылайыктуу, кургакчылыкка чыдамдуу жана баалуу жаңгактуу өсүмдүк. Бирок, Казакстандын аймагында сейрек кездешкендиктен жана алсыз абалда болгондуктан, аны сактап калуу жана калыбына келтирүү боюнча натыйжалуу стратегияларды иштеп чыгуу зарыл. Изилдөөнүн алкагында Казакстандан 12 жана Кыргызстандан 6 бадамдын генотипи тандалып алынып, сүрөттөлдү. Казакстандын аймагындагы изилдөөлөрдүн негизинде жапайы бадам популяцияларынын азыркы ареалы такталып, картасы түзүлдү. Клондук микрокөбөйтүү ыкмасы иштелип чыгып, оптималдаштырылды. Бул ыкмага эффективдүү стерилизация режимдери жана азыктандыруучу чөйрөнүн тандап алынуусу кирет. MS чөйрөсү 1,0 мг/л БАП жана 0,02 мг/л ИМК кошулганда жогорку натыйжалуулук көрсөттү. Алынган жыйынтыктар бадамдын генофондун сактап калууда, популяцияларын калыбына келтирүүдө жана коммерциялык көбөйтүүдө колдонулушу мүмкүн.
Шилтемелер
Паршина Г.Н., Мукиянова У., Шабанова Л.В. Сохранение и управление биоразнообразием в Республике Казахстан: проблемы и задачи // Вестник КазНУ. Серия биологическая. – 2012. – №2 (54). – С. 16-19.
А.Д. Джанглиев. Размножается семенами. Книга Дикие плодовые растения Казахстане с 2001 г. 82-87.
Халимова М.Р. Ареал обитания миндаля обыкновенного (Amygdalus communis) и его применение в медицине // Будущее науки-2017: Сборник научных статей 5-й Международной молодежной научной конференции: в 4-х томах, Курск, 26–27 апреля 2017 года / Ответственный редактор Горохов А.А. – Том 3. – Курск: Закрытое акционерное общество «Университетская книга», 2017. – С. 345-346.
Болотова А.С. Химический состав орехов интродуцированных сортов сладкого миндаля в южном Кыргызстане [Текст] / А.С.Болотова // Sciences of Europe. – 2017. – № 13-1 (13). – С. 8-12.
Beltrán Sanahuja A., Maestre Pérez S.E., Grané Teruel N., Valdés García A., Prats Moya M.S.Variability of Chemical Profile in Almonds (Prunus dulcis) of Different Cultivars and Origins. Foods. –2021. – 10(1): 153. https://doi.org/10.3390/foods10010153.
Турдиев Т. и др. Микроклональное размножение миндаля обыкновенного (prunus dulcis mill) для восстановления регрессирующих популяций //Izdenister natigeler. – 2024. – №. 3 (103). – С. 178-187.
Reed B.M. Plant Cryopreservation: A Practical Guide. – Springer Science + Business Media LLC. New York. – 2008. – 513 р.
Турдиев Т.Т. Автореферат диссертации на соискание степени кандидата биологических наук. Астана. – 2010. – 23 с. Совершенствование биотехнологических методов криосохранения гермоплазмы ягодных культур.
Ettore B., Stefano P., Van Mele P. Descriptors for Pistachio (Pistacia vera L.). – Рим, Италия. –1997. – 63 р. / Перевод Турдиевой М., Гулямовой Х. с английского издания. – 2002. – 63 с.
International Board for Plant Genetic Resources (IBPGR). Descriptors list for almond (Prunus amygdalus) (Revised). – 1985. – 30 p.
Viss P.R. A simplified method for the control of bacterial contamination in woody plant tissue culture / Brooks E.M., Driver J.A. // In Vitro Cell. Dev. Biol. – 1991. – V. 27. – P. 42.
Kallsen C.E., Parfitt D.E. ‘Tejon’ Male Pistachio: An Early Blooming Pollenizer for ‘Gumdrop’. HortScience. – 2018. – 53(11). – P. 1719-1721. https://doi.org/10.21273/HORTSCI13175-18.
Зверев Н.Е. Динамика роста фисташки настоящей и миндаля обыкновенного в Туркменистане и Казахстане // Рroblems of desert development. – №1. – 2018. – С. 60-62. DOI: 634.574:634.55(575.4+574).
