TERACTION OF ATRAZINE WITH HUMIC SUBSTANCES ISOLATED FROM SOIL WITH THE HELP OF VARIOUS EXTRACTING AGENTS (PROCEEDINGS OF THE NATIONAL ACADEMY OF SCIENCES OF THE KYRGYZ REPUBLIC, 2025)
Бир катар эриткичтердин астында экстракциялоо жолу менен алынган торф топурактын гуминдик зат фракциялары молекулалык түзүлүш боюнча айырмачылыктарды көрсөттү. Алынган гуминдик заттардын фракциясы боюнча атразиндин сорбциялык изотермалары изилденген. Сорбциянын көлөмү экстрагентке жараша төмөнкү тартипте өзгөрөрү аныкталды: ацетон > NaOH > ДМСО > Na4P2O7, ал эми десорбцияда тескери тартип байкалат. Атразиндин сорбциясын жөнгө салуучу параметрлердин бири топурактын гуминдик заттардын курамындагы алифаттык көмүртек экендиги көрсөтүлгөн. Гуминдик заттардын алифаттык бөлүктөрүндөгү гидрофилдик өз ара аракеттенүү жана конформациялык ийкемдүүлүү өз алдынча ассоциацияланган агрегаттарынын көлөмдөрүндө атразиндин сорбциясын көзөмөлдөйт. Тескерисинче, гуминдик заттардын структурасында ароматтык бөлүктөрдүн көп болушу менен шартталган конформациялык катуулугу, кыязы, беттик сорбцияны гана шарттайт.
Keywords: atrazine, humic substances, extractants, interaction mechanisms, molecular structure.